گروه سیاسی خبرگزاری تسنیم - انتخابات نمایانگر مردم‌سالاری دینی در ایران است و مردم از این رهگذر می‌توانند نمایندگان خود را انتخاب کنند. انتخابات در نظام جمهوری اسلامی ایران، هم فرصت و هم تهدید است. به این معنا که اگر مشارکت خوبی انجام بگیرد و مردم پای صندوق‌های رای بیایند و نمایندگان خوبی انتخاب کنند، می‌توانند بسیاری از مشکلات خود را حل و مجلس قانون‌گذاری خوبی را تشکیل دهند.
اما اگر مشارکت مردم در انتخابات پایین باشد و یا عده‌ای بخواهند از بستر انتخابات همچون فتنه سال 88 آشوب‌آفرینی در جامعه کنند، اغتشاش نقطه پایانی و نهایی نخواهد بود و قطعاً دشمن از بستر به وجود آمده استفاده خواهد کرد و آشوب و فتنه را به مسئله حیات نظام جمهوری اسلامی ایران پیوند خواهد زد و در این راستا ضربه امنیتی و نظامی یا اقتصادی به مردم تحمیل خواهد کرد. همانطور که پس از فتنه سال 88، تحریم‌های شدید اقتصادی علیه ایران وضع شد.
در خصوص نقش انتخابات و مشارکت مردم در امنیت و اقتصاد ایران به گفتگو با مهدی جمشیدی پژوهشگر علوم اجتماعی و کارشناس جامعه‌شناسی سیاسی پرداختیم که متن آن را در ادامه می‌خوانید:
تسنیم: موضوع گفتگوی ما نقش انتخابات در امنیت و اقتصاد کشور است. سوال نخست بنده این است که اگر انتخابات به خوبی برگزار نشود، بدین معنا که مشارکت در آن کم باشد، یا انتخاب‌ها درست نباشد و یا انتخابات توسط عده‌ای و جریانی مخدوش شود (مانند فتنه 88) چه ضربه‌ای به امنیت کشور وارد خواهد آمد؟
جمشیدی: انتخابات پیش رو و به طور کلی ذات روند سیاسی انتخابات در جمهوری اسلامی ایران، دست کم از دو جهت به طور کامل منتسب به مقوله امنیت است. یک جهت این است که جمهوری اسلامی ایران، اعتبار و حیثیت خود را به مشارکت مردمی گره زده است؛ البته این امر بین تمام نظام‌های سیاسی متداول است. منتهی در جمهوری اسلامی ایران بسیار پررنگ‌تر است.
از این جهت که یک کشوری تصویر شده است که با نظم جهانی ستیز و درگیری دارد و روند دیگری را رقم زده است. پس مرتب می‌خواهد مشروعیت و حقانیت خودش را با توسل به برخورداری از بدنه اجتماعی و مردمی خودش اثبات کند. این پیوند، طبیعتا در هر راهپیمایی و هر انتخاباتی، به محک آزمون گذاشته می‌شود. پس مشارکت مردمی در عرصه‌های سیاسی، اجتماعی مختلف از جمله انتخابات که ساز و کار یافته‌ترین آن‌هاست، تاثیر مستقیمی در ایجاد ثبات سیاسی از حیث امنیتی بر کشور خواهد گذاشت.
موضوع دیگری که از زاویه دوم می‌توانیم بدان بنگریم، این است که امنیت سیاسی نظام تا حدی زیادی وابسته به عناصر سیاسی حاضر در نظام است؛ یعنی قوت نفس و اقتدار حاکمان در بازدارندگی بیرونی تاثیر مستقیم دارد. رهبر انقلاب زمانی عنوان فرمودند که وای به حال ملتی که شاه سلطان حسین‌ها بر آن حاکم شوند. شاه سلطان حسین‌ها به راحتی از ترس تب می‌میرند و منفعل می‌شوند. چنین افرادی اهل عقب‌نشینی و سازش هستند و با کمترین تهدیدی، همه مزیت‌ها و عناصر قدرت خود را واگذار می‌کنند.
اگر مشارکت مردم انجام نگیرد یا اینکه مشارکت در روند انتخاب اشتباه باشد، شاه سلطان حسین‌ها بر کشور حاکم می‌شوند و نظام آسیب‌پذیر و نفوذپذیر می‌شود. در چنین شرایطی جبهه متراکم دشمن برای تعارض و تقابل جرات پیدا می‌کند.
بنابراین اگر مشارکت مردم انجام نگیرد یا اینکه مشارکت در روند انتخاب اشتباه باشد، شاه سلطان حسین‌ها بر کشور حاکم می‌شوند و نظام آسیب‌پذیر و نفوذپذیر می‌شود. در چنین شرایطی جبهه متراکم دشمن برای تعارض و تقابل جرات پیدا می‌کند. پس از یک جهت، نفس مشارکت و حضور مردم، چون نشانگر بدنه اجتماعی حاکمیت است و جمهوری اسلامی خود را به آن گره زده است، موثر و مولد امنیت است.
از جهتی دیگر، حضور آدم‌هایی که توانمند، مقتدر و دارای اعتماد به نفس ملی هستند، جنبه بازدارندگی در برابر دشمن را تقویت می‌کند. این ترکیب‌هایی که عرض کردم، هرآنقدر غلیظ‌تر و متراکم‌تر شود، ثبات ما از لحاظ امنیتی به صورت چشمگیری افزایش پیدا می‌کند.
ما اکنون نیازمند اظهارات و مواضعی هستیم که دشمن را وادار به انفعال کند. لذا هر اندازه آدم‌هایی که قائل به چنین ادبیاتی در مواجهه با دشمن هستند، بیشتر در درون حاکمیت باشند، دشمن کمتر جرات پیشروی پیدا می‌کند.
وجهه دیگری که می‌توان بدان پرداخت، وجه سلبی است؛ یعنی اگر مشارکت پایین باشد یا اینکه انتخاب‌های مردم منجر به مجلس قوی و مقتدر نشود، ثبات سیاسی و اقتدار امنیتی کشور را به صورت چشمگیری کاهش می‌دهد. عبارت "به صورت چشمگیری" را به کار می‌برم، چون تا حد زیادی می‌تواند معرف باطن جامعه و رویه درونی آن باشد و به نوعی خط بدهد که در انتخابات آینده ریاست جمهوری چه اتفاقی خواهد افتاد.
بنابراین مشارکت در انتخابات پیش‌رو می‌تواند معرف انتخابات بعدی باشد؛ البته صد درصد نیست ولی اگر روندی به موضوع نگاه کنیم، اینگونه خواهد بود. اگر مشارکت پایین باشد، دشمن برای انتخابات آینده نیز می‌تواند برنامه‌ریزی داشته باشد و مساله انتخابات را خیلی جدی دنبال می‌کند. انتخابات کنونی تنها معرف انتخابات مجلس نیست، بلکه روندهای دو سال آینده را هم معرفی و از درون جامعه نمایان می‌کند.
تسنیم: انتخابات سال 88 به لحاظ مشارکت، پس از انتخابات آری یا خیر به نظام جمهوری اسلامی ایران، دومین انتخابات پرمشارکت مردم ایران است، اما با حوادث و اتفاقاتی که پس از آن انتخابات رخ داد و موسوم به فتنه 88 شد، انتخابات مخدوش شد. انتخابات مخدوش چه نقش می‌تواند در کاهش امنیت کشور داشته باشد؟
جمشیدی: از نگاه مطالعات امنیتی انتخابات، باید سه مقوله را درنظر داشت. نخست رفتارهای ضدامنیتی پیش از انتخابات است. اینکه گفته شد، این انتخابات، انتخابات نیست و انتصابات است و جملاتی از این قبیل که البته با برخورد رهبر انقلاب مواجهه شد و رهبری سریعاً موضع‌گیری و مخالفت کردند، رفتارهای ضدامنیتی است. رفتارهای ضدامنیتی پیش از انتخابات، معمولاً پیش‌قراول پروژه‌ای کلان است.
رفتارهای ضدامنیتی پیش از انتخابات، بذر فاسدی است که دو مرحله بعد را هم تحت تاثیر قرار می‌دهد. قدم اول انکار کردن سلامت انتخابات و قدم دوم بد برگزار کردن انتخابات و تخلف است. قدم یا مقوله دوم، بسیار تهدیدزا و چالشی است؛ به این دلیل نوع نگاهی را که در بخشی از مردم به وجود آوردند، تحمل تکانه جدیدی را ندارند. جامعه از این حیث به شدت آسیب‌پذیر است و باید به شدت و با دقت، مراقبت کرد. کمترین تکانه و لغزش و حتی خطاهای غیر راهبردی ممکن است، اتفاقات زنجیره‌وار به وجود آورد و آن تکانه‌ها فربه و متراکم شود و اتفاقات ناخوشایند به وجود بیاورد. بنابراین در این انتخابات باید به شدت حساس بود.
دولت در روند اجرای انتخابات باید کاملاً مراقب باشد. در دوره قبلی (انتخابات ریاست‌جمهوری 96) از گوشه و کنار پاره‌ای از تخلفات شنیده شد و عادی نبود و نسبت به دوره‌های قبل بیشتر بود. در این دوره اگر چنین اتفاقی بیافتد، قطعاً در نقطه ابتدایی باید آن را چالش امنیتی برشمرد و نیاز نیست مسیری را طی کند تا به بحران امنیتی تبدیل شود.
دولت در روند اجرای انتخابات باید کاملاً مراقب باشد. در دوره قبلی (انتخابات ریاست‌جمهوری 96) از گوشه و کنار پاره‌ای از تخلفات شنیده شد و عادی نبود و نسبت به دوره‌های قبل بیشتر بود. در این دوره اگر چنین اتفاقی بیافتد، قطعاً در نقطه ابتدایی باید آن را چالش امنیتی برشمرد و نیاز نیست مسیری را طی کند تا به بحران امنیتی تبدیل شود.
پس از انتخابات نیز وابسته به عملکرد مجریان انتخابات و نتیجه انتخابات است و هر دو می‌تواند چالش‌های امنیتی ایجاد کند و دشمن به راحتی می‌تواند فتح انتخاباتی را به چالش امنیتی تبدیل کند. بخشی از نیروهای تکنوکرات و لیبرال مترصد شوریدن و اغتشاش هستند. آنان به راحتی سازماندهی می‌شوند و بهترین دستاویز و محمل برای آنان انتخابات است. این مقوله سوم را هم باید درنظر داشت و خیلی می‌تواند موثر باشد. دشمن از مدت‌ها قبل برای این مقوله‌ها برنامه‌ریزی کرده است. این تکانه‌ها و لغزش‌ها از سوی افراد مریض و نفوذی‌ها انجام می‌گیرد.
گل آلود کردن آب انتخابات برای دشمن برگ برنده بزرگی است. بهترین بستر و زمینه برای ایجاد اغتشاش اجتماعی، انتخابات است. باید سناریوهای دشمن برای به آشوب کشاندن را شناخت. انتخابات اگر برای آن‌ها دستاوردی نداشته باشد، تمام تلاش‌هایشان در آبان 98 از بین می‌رود. آنان به دنبال متصل کردن اسفند به آبان و وارد کردن ضربه به نظام هستند. مشارکت پایین و یا انتخاب ناصحیح می‌تواند، زمینه‌ساز متصل کردن حوادث آبان به اغتشاشات جدید و ضربه زدن به امنیت و اقتدار کشور باشد.
حضور مردم ثبات سیاسی و اقتدار امنیتی به وجود می‌آورد. از این رو رهبری فرمودند آن‌هایی که علاقه‌مند به ایران هستند، حتماً در انتخابات شرکت کنند. عدم حضور و یا حضور کم‌رنگ معنای بسیار بدی به دشمن منتقل می‌کند و تحریک و تهییج دشمن است.
همچنین هر نوع اغتشاش و بی‌نظمی در روند انتخابات، به ضرر مصالح کشور است. ما از هرکسی که دفاع می‌کنیم و به هر لیست و جریانی که رای می‌دهیم، باید اصل حاکم بر این انتخابات، آرامش و طمانینه سیاسی باشد و هرکس بخواهد، شعارهای ساختارشکنانه بدهد و یا انتخابات را تحریم و با آن قهر کند، پیامدهای مهارنشدنی به دنبال دارد.
تسنیم: در اتفاقات چند ماه اخیر شاهد اغتشاشات آبان ماه و ترور سردار سلیمانی در دی ماه بودیم. بسیاری از کارشناسان و تحلیل‌گران معتقدند که ترور سردار سلیمانی نتیجه اغتشاشات آبان ماه بود. به نظر شما آیا دشمن از فرصت انتخابات و اثرگذاری بر آن به دنبال تحمیل یک ضربه امنیتی، نظامی و اقتصادی به مردم ایران است؟
جمشیدی: رهبر انقلاب در سال گذشته فرمودند که شاید دشمن درصدد است تا در سال 97 فضاسازی کند و برنامه اصلی خود را در سال آینده اجرا کند. آنچه در آبان 98 اتفاق افتاد، آیا می‌توان نهایتِ فتنه 98 برشمرد؟ به نظر نمی‌رسد که اینگونه باشد. دشمن درصدد است که سلسله‌ای از حوادث راه‌اندازی کند که مانند گلوله برفی همدیگر را تقویت کنند تا در نقطه‌ای به اوج برسند؛ چراکه اغتشاش با هدف براندازی نظام در یک نقطه امکان‌پذیر نیست و آن‌ها به دنبال افزایش شکاف‌ها هستند.
دشمنان به دنبال این هستند تا اتفاقات خرد و کلان روی هم انباشته شود و این انباشت منجر به انفجار بزرگ اجتماعی شود. بنابراین حوادث را باید زنجیره دید. ما نمی‌توانیم با قطعیت اظهار کنیم که حوادث آبان، پایان فتنه 98 بود و دشمن هم احمق نیست که از انتخابات 98 که طعمه شیرین و دندان‌گیری است صرفنظر کند. پایین بودن مشارکت در انتخابات اولین خواسته و هدف دشمن است. از این رو رسانه‌های دشمن تمام تلاش خود را به کار بسته‌اند تا انتخابات را تحریم کنند و مانع از حضور مردم پای صندوق‌ها رای بشوند. آنان می‌خواهند با مشارکت پایین مردم در انتخابات، میزان کم را ناشی از نارضایتی مردم از نظام تلقی کنند و کلید فتنه 98 را دوباره شعله‌ور سازند و از سوی دیگر زمینه را برای ایجاد و وضع تحریم‌های اقتصادی شدیدتر و تهدیدهای شدید امنیتی به وجود آورند.
رسانه‌های دشمن تمام تلاش خود را به کار بسته‌اند تا انتخابات را تحریم کنند و مانع از حضور مردم پای صندوق‌ها رای بشوند. آنان می‌خواهند با مشارکت پایین مردم در انتخابات، میزان کم را ناشی از نارضایتی مردم از نظام تلقی کنند و کلید فتنه 98 را دوباره شعله‌ور سازند و از سوی دیگر زمینه را برای ایجاد و وضع تحریم‌های اقتصادی شدیدتر و تهدیدهای شدید امنیتی به وجود آورند.
مردم باید نسبت انتخابات پیش‌رو بسیار حساس باشند چرا که اگر انتخابات با حداقل مشارکت انجام بگیرد و یا انتخابات نادرست انجام بگیرد، دشمن می‌تواند انتخابات را به اغتشاشات تبدیل کند و در اسفند ضربه امنیتی به ما وارد خواهد کرد. انتخابات کم رونق موجب جسور شدن دشمن خواهد شد.
انتخابات را باید روندی دید و با توجه به اتفاقات‌های گذشته دید. از همین رو هم دشمن باید مردم ایران را همان مردمی بداند که در مراسم تشییع پیکر سردار شهید سلیمانی حضور پیدا کردند. دشمن در خصوص اغتشاشات آبان ماه تصور کرد که نظام ضربه بزرگی دریافت کرده است و با ترور سردار سلیمانی می‌تواند، دست او را در منطقه قطع کند و زمینه را برای فشار شدیدتر در بیرون و داخل بر ایران به وجود آورد؛ اما حضور پرشکوه مردم در مراسم تشییع سردار سلیمانی نشان داد که دشمن دچار اشتباه محاسباتی شده است. از این رو دشمن تلاش دارد، مراسم تشییع سردار سلیمانی را تحریف و مصادره کند و مردم را نسبت به اتفاقات بعدی یعنی انتخابات مجلس که می تواند امنیت‌‌آفرین برای ایران باشد، بی‌تفاوت کند.
خطی که اکنون دشمن دنبال می‌کند بی‌تفاوت کردن مردم نسبت به انتخابات است. آنان تمام تلاش خود را دارند که با کم رونق کردن انتخابات مجلس شورای اسلامی، مراسم تشییع سردار سلیمانی را مصادره و تخطئه کند و حضور مردم در آن مراسم را به گونه‌ای نمایش دهد که آن حضور احساسی، هیجانی و لحظه‌ای بود و آنان نسبت به جریان مقاومت و قدرت ایران بی‌تفاوت هستند.
مردم باید مراقبت کنند که در بازی رسانه‌ای دشمن فریب نخورند. دشمن به دنبال تصویرسازی مطابق با اهداف خود از جامعه ایران است و آن تصویرسازی را حاکم کند. اگر آن تصاویر مورد ملاک قرار بگیرد، از واقعیت به مجاز مهاجرت کرده‌ایم. جامعه‌ای که در آن قرار داریم را از زاویه و دوربین دیگری ببینیم خطای بزرگی است. قدرت مقاومت مردم در مقابل القائات رسانه‌ای دشمن، نقش تعیین‌کننده‌ای دارد. جنگ، جنگ اراده‌ها و ذهنیت‌هاست. ما عروسک‌های خیمه شب بازی نباشیم که تحلیل‌ها و برداشت‌های ما را دستکاری کند و آن چیزی بشود که او می‌خواهد. مقابل جریان ضدانقلاب نباید مرعوب و منفعل باشیم و اراده و انتخاب مستقل داشته باشیم.
اغتشاش نقطه پایان نیست و قطعاً نقطه آغاز است. اغتشاش نیازمند بستر و زمینه مناقشه‌آمیز دارد. انتخابات قابلیت تبدیل به چنین چیزی دارد و فرصت می‌تواند به تهدید تبدیل شود و دشمن می‌فهمد که انتخابات بهترین فرصت برای دستیابی به اهداف خود است.
وقتی اغتشاش رخ می‌دهد، ممکن است دو حالت رخ بدهد. یکی اینکه اغتشاش به قدری قدرت دارد که حاکمیت را خلع ید کند و دوم اینکه آن اغتشاش آن قدرت را ندارد و باید نیروی دیگری مکمل آن شود که آن جنگ در ابعاد کوچک است؛ جنگ خارجی در ابعاد کوچک.
نظام اجتماعی وقتی با اغتشاش‌های اجتماعی در ابعاد وسیعی روبرو می‌شود، طبیعتاً دچار انفعال می‌شود و باید آن را مهار کند. قدرت مهار به روحیه نظام، مقبولیت اجتماعی نظام و گستره اغتشاشات دارد. اگر انتخاب وسیع و متراکم باشد، یعنی طبقات مختلف اجتماعی را درگیر بکند و ضربه دفعی باشد، ممکن است خود به خود نتیجه بدهد.
اغتشاشات آبان از نظر شدت و سرعت عمل و سازماندهی بی‌نظیر بود. کاملاً مشخص بود که کار مردمی نیست. آن‌ها بر محمل کار مردمی سوار شدند. توده مردمی چنان توان و انگیزه‌ای برای ایجاد اغتشاشات در کوتاه مدت زمان ندارند. آنان بنا داشتند کار نظام را بسازند. البته فرجام اغتشاش بستگی به همراهی مردمی دارد که مردم در آبان ماه با اغتشاش همراهی نکردند.
مردم راضی به اغتشاش نیستند؛ مگر اینکه نفوذی وارد شده باشد. چرا که اغتشاش تماماً به نفع دشمن است و نتایج مهارنشدنی ندارد که علیه مردم است و دشمن را برای ضربه زدن جسور می‌کند.
انتخابات مجلس را نباید به انتخابات مجلس تقلیل داد و تنها یک رای‌گیری تصور کرد. حضور در انتخابات و انتخاب افراد، پیام‌های راهبردی به دشمن منتقل می‌کند. ابعاد این کار بسیار وسیع است. اگر پیامی که از انتخابات مخابره شود، پیام ضعف باشد، پیامدهای منفی به دنبال دارد، اما اگر پیام قوی باشد، ممکن است گشایش‌های اقتصادی ایجاد کند.
تسنیم: سوال پایانی بنده این است که انتخابات پرشور چه تاثیری می‌تواند بر پروژه فشار حداکثری ترامپ داشته باشد؟
جمشیدی: این پروژه بخش اصلی و عمده‌اش معطوف به جامعه ایران و مردم ایران بود و حدس می‌زد که هرقدر تاب‌آوری مردم ایران بالا باشد، بالاخره مردم در برابر نظام قرار می‌گیرند. اگر مشارکت مردم محدود باشد، آن پیام به ترامپ صادر شده که آن هدف جواب نداده است. اما اگر مشارکت پایین باشد، ترامپ درمی‌یابد که نظام به شدت ضربه پذیر شده است و با ضربه اقتصادی و یا نظامی بزرگ می‌تواند نظام را از هم بپاشد.
انتخابات مجلس را نباید به انتخابات مجلس تقلیل داد و تنها یک رای‌گیری تصور کرد. حضور در انتخابات و انتخاب افراد، پیام‌های راهبردی به دشمن منتقل می‌کند. ابعاد این کار بسیار وسیع است. اگر پیامی که از انتخابات مخابره شود، پیام ضعف باشد، پیامدهای منفی به دنبال دارد، اما اگر پیام قوی باشد، ممکن است گشایش‌های اقتصادی ایجاد کند.
شواهد حاکی از آن است که فشار حداکثری ترامپ شکست خورده است و اگر مردم مشارکت حداکثری در انتخابات داشته باشند، آنان نتیجه خواهند گرفت که افزایش تحریم‌ها اثری ندارد و از این مسیر ناامید خواهد شد و تنها به صورت صوری و نمادین آن را ادامه می‌دهد و می‌داند در عمل موثر نیست. در نتیجه از حضور حداکثری مردم و انتخاب درست می‌توان، گشایش اقتصادی یافت. مجلس قوی می‌تواند دولت را به پرکاری تبدیل کند.
