راه شلمچه- امیر فتحی کارشناس حوزه بین الملل و پژوهشگر حوزه مدیریت حکمرانی اسلامی:
۱. دفاع از ایران در برابر اتهام تروریسم: پزشکیان با اشاره به حمایت آمریکا و رژیم صهیونیستی از اقدامات تروریستی، این اتهام علیه ایران را متناقض دانست.
۲. نمایش تصاویر شهدا:
پزشکیان تصاویر رهبر شهید انقلاب و شهدای مدرسه میناب را در صحن مجمع عمومی به نمایش گذاشت و درباره حمله به مدرسه میناب و لامرد سخن گفت.
۳.قدرت برای دفاع، نه تهدید:
تأکید کرد ایران قدرت و انرژی هستهای را برای توسعه، درمان، کشاورزی و دفاع از خود میخواهد، نه تهدید دیگر کشورها.
۴. راهبرد ایران؛ بازدارندگی:
گفت ایران باید آنقدر قدرتمند باشد که هیچ کشوری تصور نکند حمله به شهرهای ایران بدون پاسخ خواهد ماند و تهران برای دفاع از خود از کسی اجازه نمیگیرد.
۵. تأکید بر موضع هستهای:
پزشکیان گفت ایران نه بهدنبال سلاح هستهای است و نه از دانش و فناوری هستهای خود صرفنظر خواهد کرد.
۶. رد جنگ و تأکید بر مذاکره:
اعلام کرد ایران از جنگ نمیترسد، اما برای صلح نیز از مذاکره گریزان نیست.
۷. انتقاد از رویکرد دوگانه غرب:
با اشاره به فعالیتهای هستهای رژیم صهیونیستی و بازرسیها از ایران، رویکرد آژانس و غرب را مورد انتقاد قرار داد. پزشکیان گفت بمب اتم در اسرائیل است اما بازرسان در ایران
۸. فلسطین و امنیت منطقه:
پزشکیان تأکید کرد صلح در غرب آسیا بدون حل مسئله فلسطین محقق نمیشود و ایران خواهان قدرت و امنیت همسایگان خود نیز هست.
۹. محور اصلی سخنان:
ایران خواهان جنگ نیست، اما برای دفاع از خود به قدرت و بازدارندگی نیاز دارد و حاضر نیست در حوزه هستهای از دانش و حقوق خود صرفنظر کند.
سخنان رئیس جمهور از چند لایه راهبردی قابل بررسی است.
اگر بخواهیم با نگاه بر مدیریت استراتژیک و حاکمیتی به این موضوع نگرش داشته باشیم نکات ذیل الذکر از آن استخراج می شود:
تغییر لحن از «تنشزایی» به «دیپلماسی واقعگرایانه»
یکی از مهمترین نکات راهبردی، تغییر در نوع پیامرسانی (Messaging) است. برخلاف ادبیات صرفاً تقابلآمیز، سخنان ایشان ترکیبی از «تأکید بر حق حاکمیت» و «آمادگی برای گفتگو بر پایه منطق» بود.
تحلیل استراتژیک:
این یک حرکت برای بازگرداندن ایران به میز مذاکره با حفظ کرامت ملی است. هدف این است که نشان دهند ایران نه دشمنِ نظم بینالمللی است، بلکه به دنبال اصلاح ساختار آن برای تضمین منافع خود است.
تمرکز بر «اقتصاد و توسعه» به عنوان ابزار قدرت
پزشکیان در سخنان خود تأکید ویژهای بر لزوم همکاریهای بینالمللی برای توسعه اقتصادی داشت.
تحلیل راهبردی:
این یعنی انتقال پیام از اینکه «ایران یک تهدید امنیتی است» به اینکه «ایران یک بازیگر اقتصادی است که میتواند در ثبات منطقه نقش داشته باشد».
این همان چیزی است که در مدیریت حاکمیتی به آن «قدرت نرم از طریق توسعه» میگوییم.
مدیریت چالشهای امنیتی با رویکرد «امنیت تعاملی»
در بحثهای مربوط به منطقه، ایشان به جای تمرکز صرف بر قدرت نظامی، بر ضرورت «ثبات منطهای» تأکید کردند
تحلیل راهبردی:
این نشاندهنده تمایل به استفاده از ابزارهای دیپلماتیک برای کاهش تنش در «مناطق خاکستری» (Gray Zones) است.
هدف این است که نشان دهند ایران به دنبال گسترش جنگ نیست، بلکه به دنبال مدیریت تنشهاست.
بازتعریف جایگاه ایران در نظم جهانی (Multi-polarity)
او با اشاره به تغییر ساختار قدرت در جهان، سعی کرد ایران را به عنوان عضوی از بلوکهای رو به رشد
(مثل بریکس یا همکاریهای شرق) معرفی کند که به دنبال نظم چندقطبی هستند.
تحلیل راهبردی:
این یک استراتژی برای کاهش وابستگی به غرب و ایجاد وزن بیشتر در ساختارهای جدید بینالمللی است.
