به گزارش راه شلمچه، با اینکه عزاداری حسینی در همه ایام سال با شور و حال بی‌نظیر و وصف‌ناپذیری در جبهه‌ها برگزار می‌شد، اما فرا رسیدن محرم شور و حال خاص و دیگری به جبهه‌ها می‌داد.


رایحه خوش محرم و عزاداری امام حسین(ع) همیشه در جبهه‌ها به مشام می‌رسید ولی این حال و هوا در روزهای محرم به اوج خودش می‌رسید. حال و هوای محرم در جبهه همانند عزاداری در شهرها و حتی فراتر از آن بود. رزمندگان و عاشقان حسین(ع)، با پارچه‌های سیاه، چادرها و سنگرها و محل‌های عزاداری را سیاه‌پوش می‌کردند.


گردان‌ها و لشکرها هرکدام جداگانه دسته‌های عزاداری مخصوص به خود را تشکیل می‌دادند. ابداع نوحه و مرثیه و سبک نوحه‌خوانی در جبهه خیلی زیاد بود، سبکهای خاصی که حماسی بود و با فضای جبهه هماهنگ و سازگار بود. 


برخی از رزمندگان که عقب‌تر از خط مقدم بودند، یک سنگر بزرگ را با استفاده از گونی‌های شن یا بلوک درست و از آن به عنوان حسینیه برای برپایی نماز جماعت، جشن‌ها و مراسم سوگواری ائمه اطهار(ع) استفاده می‌کردند. در جاهایی که مرکز ستاد، تیپ‌ها و لشکرها بود، معمولاً رزمندگان حسینیه بزرگی برپا می‌کردند و معاونت تبلیغات متصدی حسینیه می‌شد. رزمندگان قبل از شروع ماه محرم این مکان‌ها را با پرچم‌های سیاه و پلاکارد تزیین می‌کردند و دهه اول عاشورا و برخی اوقات تا اواخر ماه محرم و صفر در آنجا با سینه‌زنی و مداحی و سخنرانی به عزاداری می‌پرداختند.


در روزهای محرم همه چیز عاشورایی و حماسی می‌شد و سر در سنگرها بیرق امام حسین(ع) برپا می‌شد. در مقر‌های کوچک‌تر که امکان تجمع چند هزار نفره نبود، رزمندگان با دسته‌های کوچک‌تر عزاداری‌ و مراسم ایام محرم را برگزار می‌کردند. معمولاً تمام مقرها یک مرکز صوت داشت و این مقرها با نوارهای ایام محرم به فراخور فرارسیدن ایام تاسوعا، عاشورا و... برنامه‌هایی ویژه برگزار می‌کردند. رزمندگان با نصب پرچم، پیشانی‌بند و پلاکارد در سنگرها ایام عزای سیدالشهدا(ع) را به نمایش می‌گذاشتند و نهایت بهره‌برداری را از محرم انجام می‌دادند.


در یکی از گردان‌ها در روز عاشورا در سال‌های پایانی جنگ، رزمندگانی را که دستشان قطع شده بود، به عنوان سقا همراه با مشک سقایی می‌کردند و این یک جلوه خاصی به عزاداری می‌داد.