19 بهمن 1357 چه گذشت؟

«با وجود اینکه گفته شده بود آیت‌الله‌العظمی امام خمینی به علت برنامه راهپیمایی امروز برنامه دیدارهای روزانه را لغو کرده بودند، هزاران نفر از نیروهای مسلح در خیابان ایران و در اقامتگاه آیت‌الله‌العظمی امام خمینی به طرفداری از مهندس بازرگان رژه رفتند.»

به گزارش راه شلمچه، 19 بهمن 1357 روز بسیار مهمی در تاریخ انقلاب اسلامی ایران است؛ روزی که همافران نیروی هوایی در دیدار با امام خمینی(ره) به انقلاب مردم ایران لبیک گفتند و از دولت مهدی بازرگان حمایت کردند. اتفاقی که به گفته بسیاری از کارشناسان برای وقوع انقلاب، خیلی زودتر از آنچه پیش‌بینی می‌شد، فضای لازم را به وجود آورد. هر چند روزنامه‌های چاپ عصر یعنی کیهان و اطلاعات در حال پوشش خبر راهپیمایی عظیم حمایت از دولت بازرگان در صبح پنجشنبه 19 بهمن بودند، دیدار همافران نیروی هوایی با امام خمینی(ره) اتفاقات منجر به پیروزی انقلاب اسلامی را شتابی افزون بخشید.

همافران و دیدار با امام(ره)
«هزاران نظامی از برابر امام رژه رفتند». این توضیح کوتاهی است که در حاشیه سمت راست عکس دیدار همافران نیروی هوایی با امام در مدرسه علوی کار شده است. این عکس را روزنامه کیهان روی جلد شماره 10633 خود کار کرد، در حالی که اطلاعات از این عکس بی‌بهره است و تنها خبری را با تیتر «گروه زیادی از همافران با لباس نظامی در راهپیمایی شرکت کردند» پوشش می‌دهد.

کیهان در این باره می‌نویسد: «با وجود اینکه گفته شده بود آیت‌الله‌العظمی امام خمینی به علت برنامه راهپیمایی امروز برنامه دیدارهای روزانه را لغو کرده بودند، هزاران نفر از نیروهای مسلح در خیابان ایران و در اقامتگاه آیت‌الله‌العظمی امام خمینی به طرفداری از مهندس بازرگان رژه رفتند.» عدم وجود توضیح بیشتر در صفحه یک و صفحه‌های داخلی کیهان نشان می‌دهد که این عکس دقیقا به‌عنوان خبر آخر روی جلد این روزنامه کار شده است. هر چند روز 20 بهمن 1357 جمعه بود، واکنش‌ها به چاپ این عکس خیلی بیشتر از تصورات بود. امام خمینی(ره) در این دیدار گفت: «درود بر شما سربازان امام عصر سلام‌الله علیه، همان‌طور که فریاد زدید تاکنون در خدمت طاغوت بودید... از امروز در خدمت امام عصر سلام‌الله علیه و در خدمت قرآن کریم هستید.» ایشان همچنین از راهپیمایی مردم در حمایت از دولت مهندس بازرگان تشکر کردند. البته در یکی از مهم‌ترین وقایع این روز ستاد ارتش «عکس روزنامه کیهان مبنی‌بر رژه افسران نیروی هوایی در مقابل آیت‌الله خمینی» را جعلی خواند. هر چند روزنامه‌ها تا شنبه 21 بهمن نتوانستند ابعاد این دیدار را مخابره کنند، به گواه بسیاری از کارشناسان این دیدار جرقه انفجار انبار باروت حکومت پهلوی را فراهم کرد.

رای اعتماد به بازرگان
در پی درخواست امام(ره) از مردم برای بیان نظر خود درباره دولت مهندس بازرگان، روز 19 بهمن راهپیمایی میلیونی در نقاط مختلف ایران برگزار شد. راهپیمایی‌های آرامی که اطلاعات در تیتر اصلی صفحه یک خود چنین به آن پرداخت: «مردم به بازرگان رای اعتماد دادند.» این روزنامه در تیتر دیگری چنین راهپیمایی را پوشش داد: «راهپیمایی میلیون‌ها ایرانی امروز تاریخ ساخت». از سوی دیگر کیهان نیز در تیتر اصلی‌اش چنین به این اتفاق واکنش نشان داد: «میلیون‌ها نفر به بازرگان گفتند: بله». کیهان این تیتر را به‌عنوان شعار مردم حاضر در صحنه روی جلد خود می‌آورد و می‌نویسد: «خمینی، خمینی تویی مجری قرآن/ بازرگان، بازرگان نخست‌وزیر ایران». یکی از نکات مهم این راهپیمایی قطعنامه آن بود که به مطالبات ملت انقلابی می‌پرداخت: «اکنون که مبارزات قهرمانانه ملت مسلمان ایران به مرحله حساس‌تری رسیده و رهبر عالیقدر انقلاب یکی از چهره‌های محبوب و ملی را به ریاست دولت موقت برگزیده است، در این اجتماع عظیم و پرشکوه خواسته‌های خود را ضمن این قطعنامه اعلام می‌کنیم... فقط قراردادهایی اعتبار دارند که دولت موقت تصویب کند... آنچه تاکنون انجام شده گام نخست انقلاب است... ما از همه نیروهای انتظامی... می‌خواهیم که هر چه زودتر مراتب اطاعت خود از مهندس بازرگان و دولت او را که مورد تایید ملت است اعلام دارد.» در تهران مردم از خیابان‌های نیروی هوایی، شهناز، فرح‌آباد، میدان خراسان، نارمک، بدرثانی، نظام‌آباد و... به سوی میدان آزادی راهپیمایی کردند و در حمایت از دولت بازرگان شعار سردادند.

 آغاز مذاکرات
از سوی دیگر مذاکرات مهمی در تهران در حال انجام است؛ مذاکراتی که رسانه‌های مختلف با گمانه‌زنی‌های گسترده‌ای آن را پوشش می‌دهند. در روز 19 بهمن 1357 روزنامه اطلاعات به نقل از رادیو لندن اخبار مذاکرات را چنین پوشش می‌دهد: «آغاز مذاکرات بازرگان و ارتش». کیهان علاوه‌بر ارتش از مذاکره بازرگان با بختیار نیز می‌نویسد. این در حالی است که همین روزنامه به نقل از گاردین می‌نویسد: «بازرگان از خطر نیروهای مسلح و وجود دو دولت آگاه است.» قره‌باغی رئیس ستاد بزرگ ارتشتاران نیز در این روز ارتش را از دخالت در سیاست بر حذر می‌دارد. از سوی در اتفاقی مهم معمر قذافی رهبر لیبی انقلاب ایران را به رسمیت می‌شناسد؛ اتفاقی که با بازتاب گسترده روزنامه‌های عصر ایران همراه می‌شود.

 بختیار واکنش نشان می‌دهد
پس از اتفاقات روز 19 بهمن اکنون شاپور بختیار در موضع ضعیف‌تری قرار دارد. او که طی روزهای گذشته سخنرانی‌های تندی علیه دولت موقت انجام داده است، در این روز خبر از توافق میان خود و بازرگان می‌دهد: «من و بازرگان می‌توانیم توافق کنیم.» او حتی به نکته‌ای اشاره می‌کند که شاید با سخنرانی دو روز قبل او در مجلس، تصور چنین حرف‌هایی از «مرغ توفان» برای هیچ کس وجود نداشت: «با رفراندوم موافقم و تاریخ انتخابات را جلو می‌اندازم... با دولت موقت تماس دارم.»